ไฝ กับ ขี้แมลงวัน ต่างกันยังไง? รู้จักวิธีสังเกตและเฝ้าระวัง แบบไหนที่ควรพบแพทย์

ไฝ กับ ขี้แมลงวัน ต่างกันยังไง? รู้วิธีสังเกตความผิดปกติโดยใช้หลัก ABCDE เฝ้าระวังแบบไหนที่ควรพบแพทย์

หลายคนมักสับสนระหว่าง "ไฝ" และ "ขี้แมลงวัน" เนื่องจากมีลักษณะเป็นจุดสีเข้มบนผิวหนังที่คล้ายคลึงกันมาก อย่างไรก็ตาม ในทางการแพทย์ผิวหนัง ทั้งสองชนิดมีความแตกต่างกันทั้งในด้านโครงสร้างของเซลล์และลักษณะทางกายภาพที่ปรากฏ ซึ่งการแยกแยะให้ออกมีความสำคัญต่อการเฝ้าระวังความเสี่ยงของมะเร็งผิวหนังในอนาคต

ข้อมูลจากสถาบันโรคผิวหนังระบุว่า ทั้งไฝและขี้แมลงวันเกิดจากการรวมตัวของเซลล์สร้างเม็ดสี (Melanocytes) แต่มีลักษณะการเติบโตที่แตกต่างกัน โดยสามารถจำแนกความแตกต่างที่ชัดเจนได้ดังนี้

ลักษณะของ "ไฝ" (Mole)

ไฝเกิดจากการรวมตัวของเซลล์ไฝ (Nevus Cells) ในชั้นผิวหนังที่ลึกกว่าขี้แมลงวัน 

มีลักษณะสำคัญคือ:

• ปัจจัยการเกิด: หลักๆ กรรมพันธุ์ และ ฮอร์โมนในร่างกาย อาจค่อย ๆ โผล่มาตามช่วงวัย เช่น ช่วงวัยรุ่นที่ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง
• รูปทรง: มีทั้งแบบเรียบไปกับผิวหนัง หรือนูนขึ้นมาเป็นตุ่มชัดเจน
• สี: มีสีน้ำตาลเข้มไปจนถึงสีดำสนิท สีมักจะสม่ำเสมอทั่วทั้งเม็ด
• ขนาด: มักมีขนาดใหญ่กว่าขี้แมลงวัน และอาจพบเส้นขนงอกออกมาจากตัวไฝได้เนื่องจากมีรากที่ลึก
• การเปลี่ยนแปลง: ไฝสามารถขยายขนาดตามตัวได้ และมีโอกาสพัฒนาไปเป็นเนื้องอกหรือมะเร็งผิวหนังได้หากมีการเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติ

ไฝ

ลักษณะของ "ขี้แมลงวัน" (Freckle / Lentigo)

ขี้แมลงวันเกิดจากการเพิ่มขึ้นของเซลล์สร้างเม็ดสีในชั้นผิวหนังกำพร้า (ชั้นตื้น) 

มักมีลักษณะดังนี้:

• ปัจจัยการเกิด: เกิดจากแสงแดด กระตุ้นให้เม็ดสีเมลานินเพิ่มขึ้นผิดปกติ พบบ่อยในบริเวณที่โดนแดดบ่อย เช่น หน้า แขน มือ คนที่มีผิวขาว มักเกิดได้ง่ายกว่าคนผิวเข้ม 
• รูปทรง: เป็นจุดราบเรียบไปกับผิวหนัง ไม่มีความนูนเมื่อใช้นิ้วสัมผัส
• สี: มีตั้งแต่สีน้ำตาลอ่อน สีน้ำตาลแดง ไปจนถึงสีดำ ลักษณะสีมักจะไม่เข้มเท่าไฝ
• ขนาด: มักเป็นจุดเล็กๆ กระจายอยู่ตามร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณที่สัมผัสแสงแดดบ่อยๆ
• การเปลี่ยนแปลง: ขี้แมลงวันมักไม่ค่อยเปลี่ยนรูปทรงหรือนูนขึ้น และในทางสถิติมักไม่มีความเสี่ยงที่จะกลายเป็นมะเร็งผิวหนัง

ขี้แมลงวัน

ตารางสรุปความแตกต่าง: ไฝ VS ขี้แมลงวัน

หัวข้อเปรียบเทียบ	ไฝ (Mole)	ขี้แมลงวัน (Lentigo)
ลักษณะผิวสัมผัส	มีทั้งเรียบและนูนชัดเจน	ราบเรียบไปกับผิวหนัง
ความลึก	อยู่ลึกถึงชั้นหนังแท้	อยู่ตื้นในชั้นหนังกำพร้า
เส้นขน	มักพบเส้นขนงอกออกมา	ไม่พบเส้นขน
ความเสี่ยงอันตราย	มีโอกาสเปลี่ยนเป็นมะเร็งได้	มักไม่เป็นอันตราย

เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์?

แม้ว่าส่วนใหญ่จะเป็นเพียงเรื่องความสวยความงาม แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคผิวหนังแนะนำให้สังเกตความผิดปกติโดยใช้หลัก ABCDE หากไฝหรือขี้แมลงวันมีลักษณะ ขอบไม่เรียบ (Border), สีไม่สม่ำเสมอ (Color), ขนาดใหญ่กว่า 6 มิลลิเมตร (Diameter) หรือมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว (Evolving) เช่น คัน มีเลือดออก หรือโตไวผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยทันที

มะเร็งผิวหนัง